W lutym 1956 roku na XX Zjeździe KPZR w Moskwie Nikita Chruszczow wygłosił tajny referat, w którym ujawnił zbrodnie stalinizmu. Został wygłoszony na posiedzeniu zamkniętym, jednak niebawem szczegóły były szeroko znane i komentowane. Miał on ogromne znaczenie dla sytuacji w PZPR. Po śmierci w marcu 1956r. w Moskwie I-ego sekretarza KC PZPR, B. Bieruta rozpoczęła się walka o władzę. W partii ścierały się dwa stronnictwa tzw. Puławianie- byli z konieczności zwolennikami pewnych zmian w partii i sposobie rządzenia w Polsce, - i tzw. Natolińczycy- zdecydowani przeciwnicy liberalizacji i jakichkolwiek zmian, zwolennicy zachowania dominującej pozycji w państwie i starych metod rządzenia. W atmosferze walk frakcyjnych VI Plenum KC PZPR w marcu 1956r. wybrało I sekretarzem KC PZPR człowieka środka , E.Ochaba. Do KC weszli ludzie tej orientacji: E. Gierek i zwolennik zmian J.Albrecht. Plenum wypowiedziało się za decentralizacją gospodarki, przeciwko kolektywizacji wsi, za powstawaniem w zakładach pracy rad robotniczych. W społeczeństwie polskim wydarzenia te odebrano jako zapowiedź dalszych ustępstw i próbę uczłowieczenia systemu komunistycznego.

Odwilż polityczna w Polsce zataczała coraz szersze kręgi domagano się liberalizacji, krytykowano metody rządzenia, cenzurę. Domagano się współudziału robotników w zarządzaniu zakładami przemysłowymi. Amnestia pozwoliła wyjść na wolność wielu tysiącom więźniów politycznych, rehabilitowano żołnierzy AK. Władze, dla uspokojenia coraz gorętszych nastrojów, w czerwcu podniosły płace w górnictwie i przemyśle stoczniowym. Mimo pozornych ustępstw komuniści nie zamierzali dzielić się władzą. W czerwcu 1956 r. w zakładach Cegielskiego w Poznaniu wybuchł strajk załogi, przyłączyli się do niego pracownicy ZNTK i MPK. Przyczyny wystąpienia leżały w niedotrzymaniu zobowiązań dyrekcji i władz, poprawy warunków pracy, obniżenia podatków i norm. Władze próbowały przeciągnąć negocjacje z robotnikami, chcąc nie dopuścić do zamieszek w trakcie trwających Międzynarodowych Targów Poznańskich.

28 czerwca 1956r. po wiecu robotniczym do centrum miasta ruszył pochód manifestantów. Pod sztandarami narodowymi wznoszono hasła patriotyczne, żądano wolności i chleba. Demonstranci w sile ok. 100 tys. zdobyli więzienie(broń) i skierowali się pod budynek Komitetu Wojewódzkiego partii i Prezydium Miejskiej Rady Narodowej. Z okien gmachu wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego oddano strzały- padli ranni i zabici, rozpoczęto wznoszenie barykad. Milicjanci odmówili walk, niebawem do akcji przystąpiło wojsko. W wyniku zaciętych walk zginęło 75 osób, rannych zostało ok.800. Premier Cyrankiewicz w imieniu władz potępił strajki i demonstrantów i przestrzegł przed odrąbaniem rąk, które podniosą się na władzę ludową . Do więzień trafiło kilkuset uczestników zajść i przypadkowych przechodniów. Konsekwencje poznańskiego czerwca były bardzo ważne: o sytuacji w Polsce dowiedział się świat, wzrosło niezadowolenie społeczeństwa z metod rządzenia, w partii nasiliły się walki frakcyjne.